کار دوم کنار آوسبیلدونگ؛ اجازه ۲۰ ساعت کار چه محدودیت‌هایی دارد؟

با اجازه اقامت آوسبیلدونگِ ماده ۱۶a، می‌توان در کنار دوره تا ۲۰ ساعت در هفته کار استخدامیِ جدا از آموزش انجام داد. اما این سقف اقامتی به معنای امکان اضافه‌کردن ۲۰ ساعت کار به هر برنامه آموزشی نیست. مجموع ساعات آموزش و کار، استراحت بین شیفت‌ها و تعهدهای قرارداد هم باید بررسی شوند.

محاسبه‌های این راهنما برای افراد ۱۸ساله و بالاتر در آوسبیلدونگ دوگانه است. قواعد مدرسه که در ادامه آمده، به دوره‌های مشمول قانون آموزش حرفه‌ای آلمان (BBiG) مربوط است؛ برای دوره‌هایی مانند پرستاری یا آموزش مدرسه‌ای، برنامه و مقررات همان دوره را بررسی کنید. اطلاعات قانونی و مبالغ در ۵ اکتبر ۲۰۲۶ بررسی شده‌اند.

اجازه ۲۰ ساعت کار شامل چه کسی می‌شود؟

بند ۳ ماده ۱۶a قانون اقامت به دارنده این اجازه اقامت، امکان اشتغال مستقل از هدف آموزش تا ۲۰ ساعت در هفته را می‌دهد. منظور از «مستقل از هدف آموزش» شغلی جدا از دوره است؛ این عبارت مجوز خوداشتغالی یا فریلنسری نیست.

ابتدا ماده قانونی و شرایط کار را روی کارت اقامت و برگه همراه آن بخوانید. صرف شرکت در آوسبیلدونگ نشان نمی‌دهد اقامت شما ماده ۱۶a است. اگر اقامت خانوادگی، حمایتی یا نوع دیگری دارید، اجازه کارتان باید بر اساس همان اقامت بررسی شود. اگر متن برگه قدیمی یا مبهم است، پیش از شروع شغل دوم از اداره اتباع خارجی توضیح کتبی بخواهید.

برای کاری که در آن به‌صورت مستقل پروژه می‌گیرید و فاکتور صادر می‌کنید، اجازه خوداشتغالی را جداگانه بررسی کنید. بند ۶ ماده ۲۱ قانون اقامت امکان صدور چنین اجازه‌ای را با حفظ هدف قبلی اقامت پیش‌بینی کرده است؛ صدور آن خودکار نیست.

ساعت‌های دو شغل با هم حساب می‌شوند

طبق ماده ۲ قانون ساعات کار، ساعات کار نزد چند کارفرما با هم جمع می‌شوند و کارآموزان دوره‌های حرفه‌ای نیز مشمول این قانون‌اند. بنابراین قرارداد جداگانه یا عنوان «مینی‌جاب» برای شغل دوم، سقف تازه‌ای ایجاد نمی‌کند.

قاعده عمومی برای بزرگ‌سالان، هشت ساعت کار در روزِ کاری قانونی است. افزایش تا ده ساعت فقط با جبران مجاز است: در شش ماه تقویمی یا ۲۴ هفته، میانگین نباید از هشت ساعت در هر روز کاری بیشتر شود. ماده ۳ قانون ساعات کار این شرط را مشخص می‌کند. با مبنای شش روز کاری، میانگین هفتگی معمول ۴۸ ساعت است؛ حتی اگر قرارداد اصلی پنج‌روزه باشد.

فرض کنید طبق قانون ساعات کار، مجموع کار و آموزش عملیِ یک کارآموز بزرگ‌سال به‌طور منظم ۴۰ ساعت در هفته حساب می‌شود و استثنای قانونیِ قابل‌اعمالی ندارد. افزودن همیشگیِ ۲۰ ساعت، مجموع را به ۶۰ ساعت می‌رساند و با میانگین عمومی ۴۸ ساعت سازگار نیست. فاصله ۴۰ تا ۴۸ ساعت هم به‌تنهایی مجوز هشت ساعت کار دوم نیست؛ ساعت هر روز، استراحت و محدودیت‌های قرارداد هنوز باید رعایت شوند.

روز مدرسه را روز خالی حساب نکنید

در دوره‌های مشمول BBiG، مدرسه حرفه‌ای بخشی از آموزش است. ماده ۱۵ مشخص می‌کند چه مقدار از زمان مدرسه، جای ساعات آموزش در شرکت حساب می‌شود. از این محاسبه به‌تنهایی نمی‌توان ساعات مجاز شغل دوم را به دست آورد؛ محدودیت‌های قانون ساعات کار نیز باید جداگانه بررسی شوند.

طبق ماده ۱۵ قانون آموزش حرفه‌ای، یک روز مدرسه در هفته که بیش از پنج جلسه دست‌کم ۴۵دقیقه‌ای دارد، به‌اندازه میانگین ساعات آموزش روزانه حساب می‌شود. برای هفته آموزش فشرده با دست‌کم ۲۵ ساعت درسی در حداقل پنج روز، طبق برنامه، میانگین آموزش هفتگی منظور می‌شود؛ در چنین هفته‌ای، تا دو ساعت برنامه آموزشی تکمیلی در شرکت نیز مجاز است.

در سایر زمان‌های حضور در مدرسه، مدت کلاس، زنگ‌های استراحت و رفت‌وآمد ضروری بین مدرسه و محل آموزش در احتساب زمان آموزش اهمیت دارند. کوتاه‌بودن حضور در شرکت را با داشتن زمان آزاد برای شغل دوم یکی نگیرید. برنامه کلاس و شیفت‌ها را به مسئول آموزش بدهید تا محاسبه بر اساس برنامه واقعی انجام شود؛ راهنمای اتاق صنعت و بازرگانی کلن درباره ساعات مدرسه جزئیات را توضیح می‌دهد.

پایان شیفت دوم بر شروع روز بعد اثر دارد

قاعده عمومی ماده ۵ قانون ساعات کار، دست‌کم یازده ساعت استراحت پیوسته پس از پایان کار روزانه است. فرض کنید کار دوم ساعت ۲۳ تمام شود و آموزش در شرکت صبح روز بعد ساعت ۷ شروع شود؛ فاصله هشت‌ساعته با این قاعده سازگار نیست، حتی اگر جمع هفتگی پایین باشد.

در بعضی بخش‌ها، از جمله بیمارستان و رستوران، همین ماده کاهش حداکثر یک‌ساعته استراحت را با شرط جبران پیش‌بینی کرده است: هر کاهش باید در یک ماه تقویمی یا چهار هفته با استراحت دیگری به مدت دست‌کم دوازده ساعت جبران شود. مقررات جمعی معتبر هم ممکن است استثناهایی داشته باشند. صرف شیفتی‌بودن کار، دلیل کافی برای کوتاه‌کردن استراحت نیست.

کار یکشنبه و تعطیلات رسمی هم قواعد جداگانه دارد. مواد ۹ تا ۱۱ قانون ساعات کار اصل ممنوعیت، استثناهای مشخص و استراحت جایگزین را بیان می‌کنند. پیش از پذیرفتن شیفت آخر هفته، مجازبودن آن و نحوه استراحت جایگزین را با کارفرما روشن کنید.

آیا اجازه شرکت آموزشی لازم است؟

اتاق صنعت و بازرگانی دوسلدورف برای کار دوم کارآموزان، الزام عمومی به گرفتن اجازه شرکت آموزشی ذکر نمی‌کند. بااین‌حال، شغل دوم نباید باعث کوتاهی در وظایف آموزشی شود. فعالیت رقابتی با شرکت نیز بدون موافقت آن مجاز نیست.

قرارداد آموزش و مقررات جمعیِ قابل‌اعمال را از نظر اطلاع‌دادن یا گرفتن موافقت بررسی کنید. اعتبار و دامنه چنین بندی به متن آن بستگی دارد. راهنمای IHK دارمشتات میان الزام عمومی، شرط قراردادی و لزوم اطلاع‌دادن هنگام احتمال لطمه به منافع موجه کارفرما تفاوت می‌گذارد.

برای پیشگیری از اختلاف، بهتر است پیش از شروع، نام کارفرمای دوم، نوع کار، روزها و ساعات پیشنهادی را کتبی با مسئول آموزش در میان بگذارید. این توصیه عملی به معنای نیاز همگانی به اجازه نیست. کار در مرخصی نیز نباید با هدف استراحت منافات داشته باشد و کار هنگام بیماری نباید بهبود را به تأخیر بیندازد.

مینی‌جاب چه محدودیت مالی دارد؟

در سال ۲۰۲۶، برای مینی‌جابی که بر اساس سقف درآمد تعریف می‌شود، میانگین درآمد ماهانه معمولاً نباید از ۶۰۳ یورو بیشتر باشد. مرکز مینی‌جاب توضیح می‌دهد که تعداد ساعت‌های ممکن به دستمزد ساعتی بستگی دارد. نوسان درآمد و افزایش پیش‌بینی‌نشده هم شرایط جداگانه دارند؛ ۶۰۳ یورو را سقف مطلق تک‌تک ماه‌ها یا مجوز کار بیشتر ندانید.

در کنار آوسبیلدونگ شرکتیِ مشمول بیمه، یک مینی‌جاب نزد کارفرمای دیگر می‌تواند با مقررات مینی‌جاب ادامه یابد. اما مینی‌جاب دوم و بعدی با شغل اصلی جمع می‌شود و، به‌جز بیمه بیکاری، مشمول بیمه اجتماعی خواهد بود؛ حتی اگر مجموع درآمد آن مینی‌جاب‌ها از سقف نگذرد. راهنمای رسمی چند شغل هم‌زمان، آموزش شرکتی را نیز در شمار شغل‌های اصلی مشمول بیمه قرار می‌دهد.

برای بودجه زندگی، مبلغ خالص را از حسابداری بپرسید و شغل‌های دیگر را در اطلاعات استخدامی اعلام کنید. اگر پس از شروع کار، کلاس مالیاتی درج‌شده در فیش برایتان روشن نیست، راهنمای بررسی کلاس مالیاتی ۶ کمک می‌کند علت را از حسابداری پیگیری کنید.

برای کارآموز زیر ۱۸ سال محاسبه متفاوت است

مثال‌های بزرگ‌سالان را برای فرد زیر ۱۸ سال به کار نبرید. قانون حمایت از کار نوجوانان، در قاعده عمومی، هشت ساعت در روز و ۴۰ ساعت در هفته را مقرر می‌کند و پس از کار روزانه، دوازده ساعت استراحت پیوسته لازم می‌داند. استثناهای روزانه، کار شبانه، روزهای مجاز و حضور در مدرسه باید بر اساس همین قانون بررسی شوند.

پیش از قبول شغل دوم، برنامه هر روز را بنویسید

قرارداد آموزش، برنامه مدرسه، پیشنهاد شغل دوم و برگه شرایط اقامت را کنار هم بگذارید. برای هر روز، ساعت شروع و پایان، استراحت میان کار و فاصله تا شروع روز بعد را یادداشت کنید. اگر شیفت‌ها متغیرند، فقط یک هفته سبک را ملاک قرار ندهید.

ابهام اقامتی را از اداره اتباع، احتساب مدرسه و سازگاری با دوره را از مسئول آموزش یا مشاور مرجع حرفه‌ای، و کسورات حقوق را از حسابداری بپرسید. پیش از امضای قرارداد دوم، روشن کنید در هفته‌های امتحان یا تغییر شیفت چه امکانی برای کاهش ساعات دارید؛ درآمدی که به کار بیش از حدود مجاز وابسته است، مبنای مطمئنی برای هزینه زندگی نیست.