فسخ قرارداد آوسبیلدونگ؛ تغییر کارفرما و وضعیت اقامت

اگر قرارداد آوسبیلدونگ شما پایان یافته یا قصد دارید محل آموزش را عوض کنید، باید دو موضوع را هم‌زمان پیگیری کنید: ادامه دوره و وضعیت اقامت. راهی که پس از اخراج پیش رو دارید، لزوماً با مسیر استعفا یا انتقال به شرکت دیگر یکسان نیست. پیش از استعفا، فرض نکنید در هر صورت شش ماه برای یافتن محل آموزش تازه فرصت دارید؛ این فرصت به علت پایان آموزش و نوع اجازه اقامت بستگی دارد.

قواعد آموزشی این راهنما به دوره‌های مشمول قانون آموزش حرفه‌ای آلمان (BBiG) مربوط است. بخش اقامت نیز درباره اجازه اقامت آموزشی موضوع ماده ۱۶a قانون اقامت است. بعضی دوره‌ها، مانند آموزش پرستاری، مقررات جداگانه دارند. اگر اجازه اقامت خانوادگی، حمایتی یا نوع دیگری از اقامت دارید، وضعیت شما باید بر اساس همان نوع اقامت بررسی شود.

قرارداد چگونه و در چه تاریخی پایان یافته است؟

برای بررسی وضعیت، عنوان رشته، تاریخ شروع قرارداد، مدت دوره آزمایشی و ماده قانونی درج‌شده روی کارت اقامت یا برگه همراه آن را آماده کنید. سپس ببینید چه سندی دریافت کرده‌اید: Kündigung اعلام یک‌طرفه پایان قرارداد است؛ Aufhebungsvertrag توافقی است که دو طرف برای پایان‌دادن به قرارداد امضا می‌کنند. دریافت پیشنهاد امضای چنین توافقی، با دریافت نامه اخراج تفاوت دارد.

اگر کارفرما فقط شفاهی گفته است که دیگر به محل آموزش نیایید، تاریخ و محتوای گفت‌وگو را یادداشت کنید و از او بخواهید وضعیت قرارداد را کتبی روشن کند. این گفته به‌تنهایی برای تشخیص پایان قانونی رابطه آموزشی کافی نیست. اگر نامه‌ای دریافت کرده‌اید، بررسی آن را عقب نیندازید؛ تاریخ دریافت نامه ممکن است در محاسبه مهلت اعتراض تعیین‌کننده باشد.

قواعد پایان قرارداد در دوره آزمایشی و پس از آن

طبق ماده ۲۰ قانون آموزش حرفه‌ای، دوره آزمایشی در آموزش‌های مشمول این قانون باید دست‌کم یک ماه و حداکثر چهار ماه باشد. ماده ۲۲ همین قانون اجازه می‌دهد در این دوره قرارداد بدون رعایت مهلت اخطار پایان یابد. پس از دوره آزمایشی، هر یک از دو طرف برای فسخ فوری قرارداد باید دلیل مهمی داشته باشد؛ اینکه دلیل ارائه‌شده برای فسخ کافی است، به بررسی همان وضعیت نیاز دارد. کارآموزی که می‌خواهد آموزش را کنار بگذارد یا برای حرفه دیگری آموزش ببیند نیز می‌تواند با رعایت مهلت چهار هفته قرارداد را پایان دهد.

اعلام پایان قرارداد باید کتبی باشد؛ قانون شکل الکترونیکی را نمی‌پذیرد. پس از دوره آزمایشی، دلیل پایان قرارداد نیز باید در نامه ذکر شود. بنابراین ایمیل یا پیام شبکه‌های اجتماعی جای نامه‌ای را که قانون لازم می‌داند نمی‌گیرد. برای تشخیص اعتبار نامه، باید دلیل پایان قرارداد و مهلت‌های مربوط به آن با شرایط واقعی تطبیق داده شود.

چگونه همان رشته را در شرکت دیگری ادامه دهید؟

اگر قصد دارید همان رشته را در شرکت دیگری ادامه دهید، نمی‌توانید صرفاً از مهلت چهار‌هفته‌ایِ ترک آموزش یا تغییر حرفه برای انتقال استفاده کنید. راهنمای اتاق صنعت و بازرگانی مونیخ (IHK) درباره تغییر شرکت آموزشی این تفاوت را توضیح می‌دهد.

گفت‌وگو با مشاور آموزش اتاق مسئول می‌تواند به حل اختلاف کمک کند. اگر ادامه همکاری ممکن نباشد، پایان قرارداد با توافق دو طرف یکی از راه‌هایی است که می‌توان بررسی کرد. پیش از امضا، بهتر است تاریخ پایان، مطالبات باقی‌مانده، نحوه ادامه آموزش و پیامدهای اقامتی روشن شود. اگر از متن آماده استفاده می‌کنید، علت پایان همکاری را مطابق واقعیت بنویسید.

پس از موافقت شرکت جدید، هنوز باید ثبت قرارداد، احتساب دوره‌ای که گذرانده‌اید، وضعیت مدرسه حرفه‌ای و اجازه اقامت را پیگیری کنید. مشاور اتاق مسئول می‌تواند توضیح دهد چه مقدار از سابقه آموزش قابل احتساب است و برای بررسی آن چه مدارکی لازم است. صرفِ گذراندن چند ماه در شرکت قبلی به این معنا نیست که می‌توانید همان تعداد ماه را از قرارداد جدید کم کنید.

چه زمانی تا شش ماه برای یافتن محل آموزش تازه فرصت دارید؟

بند ۴ ماده ۱۶a قانون اقامت به کسی مربوط است که اجازه اقامت برای آموزش حرفه‌ای واجد شرایط دارد و خود مسئول علت پایان آموزش نیست. در این وضعیت، اداره باید پیش از پس‌گرفتن یا لغو اجازه اقامت، یا کوتاه‌کردن مدت آن بر اساس بند ۲ ماده ۷، به فرد فرصت دهد محل آموزش دیگری پیدا کند. این فرصت می‌تواند تا شش ماه باشد؛ مدت شش‌ماهه برای همه افراد به‌طور خودکار در نظر گرفته نمی‌شود.

بنابراین هر استعفا یا پایان قرارداد، خودبه‌خود اجازه اقامت شش‌ماهه ایجاد نمی‌کند. اخراج از سوی کارفرما هم به‌تنهایی ثابت نمی‌کند که مسئولیت پایان آموزش متوجه کارآموز نبوده است؛ علت واقعی، مدارک و بررسی اداره اتباع اهمیت دارند. اگر شرایط جدی محیط آموزش شما را به ترک آن واداشته است، بهتر است پیش از اقدام یا در نخستین فرصت، مدارک را با مشاور حقوقی بررسی کنید.

برای مشخص‌شدن وضعیت اقامت، تنها به تاریخ روی کارت اکتفا نکنید. شرایط برگه همراه کارت، تصمیم احتمالی اداره و اجازه شروع آموزش در شرکت جدید نیز باید بررسی شود. در مکاتبه با اداره اتباع، نوع اجازه اقامت و سند پایان قرارداد را مشخص کنید و درباره مدت مجاز جست‌وجو و فعالیت‌های مجاز در این فاصله پاسخ روشن بخواهید.

به کدام نهادها باید اطلاع دهید؟

اداره اتباع: طبق بند ۶ ماده ۸۲ قانون اقامت، دارندگان اجازه اقامت آموزشی یا اشتغالِ مشمول بخش‌های ۳ و ۴ فصل دوم این قانون باید پایان زودهنگام آموزش یا کاری را که مبنای اقامتشان بوده، ظرف دو هفته از زمانی که از آن مطلع شده‌اند به اداره مسئول اعلام کنند. اطلاع‌رسانی احتمالی شرکت جای وظیفه خود فرد را نمی‌گیرد. رسید ارسال را نگه دارید و اگر مهلت گذشته است، پیگیری را بیشتر به تأخیر نیندازید.

مرجع مسئول آموزش: بسته به رشته، اتاق صنعت و بازرگانی (IHK)، اتاق صنایع دستی یا مرجع حرفه‌ای دیگری مسئول است. نام مرجع را در قرارداد یا مدارک ثبت آموزش پیدا کنید. با ارائه قرارداد، نامه پایان همکاری، گزارش آموزش و مدارک مدرسه، درباره انتقال و راه رسیدگی به اختلاف سؤال کنید.

مدرسه حرفه‌ای: مدرسه را از تغییر وضعیت قرارداد باخبر کنید و درباره ادامه حضور در کلاس، امتحان‌ها و مدارک آموزشی بپرسید.

پوشش بیمه درمانی و هزینه زندگی در فاصله بین دو قرارداد نیز نیاز به بررسی دارد. بهتر است این دو موضوع را هم‌زمان با جست‌وجوی شرکت جدید پیگیری کنید.

اگر به اخراج اعتراض دارید، از کجا شروع کنید؟

برای اعتراض، لازم است مسیر رسیدگی و مهلت آن را فوری از مرجع مسئول بپرسید. در بعضی حوزه‌ها ابتدا رسیدگی در هیئت حل اختلاف اتاق لازم است و در بعضی دیگر باید از مسیر دادگاه اقدام کرد. راهنمای IHK دوسلدورف نقش هیئت حل اختلاف را شرح می‌دهد؛ راهنمای IHK مونیخ نیز درباره مهلت سه‌هفته‌ای طرح دعوا در حوزه خود هشدار می‌دهد. این مهلت معمولاً از دریافت نامه کتبی اخراج شروع می‌شود؛ اگر اخراج به موافقت یک مرجع اداری نیاز داشته باشد، طبق ماده ۴ قانون حمایت در برابر اخراج، مهلت از اعلام تصمیم آن مرجع به فرد محاسبه می‌شود. به همین دلیل، تجربه فردی در شهر دیگر لزوماً راهنمای مناسبی برای مهلت و مسیر اعتراض شما نیست.

برای مشاوره، نامه و پاکت آن، تاریخ دریافت، اخطارهای قبلی و مکاتبات دو طرف را آماده کنید. شرح اتفاق‌ها به ترتیب زمان به مشاور کمک می‌کند دلیل اخراج و امکان اعتراض را بررسی کند. بیان کلیِ ناعادلانه‌بودن اخراج برای این بررسی کافی نیست. در این مدت، پیگیری اقامت و جست‌وجوی محل آموزش جدید را نیز ادامه دهید.

پیش از شروع در شرکت جدید چه چیزهایی را بررسی کنید؟

• نحوه پایان قرارداد قبلی و تاریخ آن روشن و مستند باشد.

• شرکت جدید، عنوان رشته و تاریخ شروع را کتبی مشخص کرده باشد.

• مرجع مسئول درباره ثبت قرارداد و احتساب سابقه آموزش راهنمایی کرده باشد.

• اداره اتباع از تغییر باخبر باشد و مجازبودن شروع آموزش در شرکت جدید روشن شده باشد.

• وضعیت مدرسه، بیمه درمانی و هزینه زندگی در فاصله بین دو قرارداد بررسی شده باشد.