اگر با بلوکارت در آلمان کارمان را از دست بدهیم، چه باید بکنیم؟

از دست دادن شغل با بلوکارت به‌تنهایی به معنای خروج از آلمان در همان روز نیست. بااین‌حال، نباید بدون پیگیری به تاریخ روی کارت تکیه کرد. لازم است وضعیت اقامت را با ادارهٔ مهاجرت و ثبت جست‌وجوی کار، بیکاری و درخواست مقرری را با ادارهٔ کار پیگیری کنید. مهلت این کارها متفاوت است و بعضی از آن‌ها از روز آگاهی از پایان کار شروع می‌شوند.

پاسخ دقیق به تاریخ پایان اشتغال، اعتبار مجوز، نحوه خاتمه قرارداد و تصمیم اداره مهاجرت بستگی دارد. مقررات این مقاله در ۳ اکتبر ۲۰۲۶ بررسی شده‌اند. اگر اخطار، تصمیم کاهش اعتبار یا مهلت خروج گرفته‌اید، متن همان تصمیم را فوراً با مشاور حقوقی بررسی کنید؛ این راهنما جای بررسی پرونده شخصی را نمی‌گیرد.

تاریخ پایان اشتغال را از روی مدارک مشخص کنید

برای شروع، نامهٔ خاتمهٔ قرارداد، قرارداد کار، آخرین فیش‌های حقوقی، کارت اقامت و برگهٔ تکمیلی آن را بررسی کنید. روز دریافت نامه لزوماً آخرین روز اشتغال نیست؛ ممکن است از حضور در محل کار معاف شده باشید، اما رابطهٔ کاری هنوز ادامه داشته باشد. در مکاتبه با اداره‌ها، این تاریخ‌ها را مطابق مدارک و جدا از یکدیگر بنویسید.

عنوان مجوز روی کارت یا برگهٔ تکمیلی باید «Blaue Karte EU» باشد. برای نمونه، همسر دارندهٔ بلوکارت ممکن است اجازهٔ اقامت خانوادگی داشته باشد و قواعد دیگری دربارهٔ او اجرا شود. ظاهر مشابه کارت‌ها برای تشخیص نوع اقامت کافی نیست.

پایان زودهنگام کار را به اداره مهاجرت اطلاع دهید

طبق ماده ۸۲ بند ۶ قانون اقامت، پایان زودهنگام اشتغالی که مجوز برای آن صادر شده باید ظرف دو هفته از زمان آگاه شدن به اداره مهاجرت مسئول اطلاع داده شود. این تکلیف را تا روز آخر کار یا پیدا کردن شغل تازه عقب نیندازید. اطلاع‌رسانی کارفرما نیز جای تکلیف شخصی دارندهٔ مجوز را نمی‌گیرد.

از فرم یا راه ارتباطی رسمی اداره محل اقامت استفاده کنید. شماره پرونده، نوع مجوز، تاریخ دریافت اطلاع خاتمه و تاریخ پایان اشتغال را روشن بنویسید و مدرک مرتبط را طبق درخواست اداره بفرستید. رسید ثبت یا نسخه پیام ارسالی را نگه دارید. اگر قبلاً اطلاع داده‌اید، هنگام پیگیری به همان تاریخ و شماره پیگیری ارجاع دهید.

می‌توانید از ادارهٔ مهاجرت بخواهید تاریخ اعتبار مجوز فعلی، مدارک لازم برای ادامهٔ جست‌وجوی کار و درخواست احتمالی برای تمدید یا تغییر اقامت را مشخص کند. تکلیف دوهفته‌ایِ بالا دربارهٔ پایان زودهنگام اشتغال است. اگر قرارداد مدت‌دار در تاریخ ازپیش‌تعیین‌شده تمام می‌شود، باز هم بهتر است پیش از انقضای اقامت، وضعیت بعدی را روشن کنید.

برای پیدا کردن کار جدید چقدر فرصت داریم؟

طبق بند ۵ مادهٔ ۱۸ قانون اقامت، اگر اشتغال زودتر پایان یافته و ادارهٔ مهاجرت مطابق مقررات از آن مطلع شده باشد، اداره هنگام کوتاه کردن اعتبار مجوز بر اساس مادهٔ ۷ باید از تاریخ پایان اشتغال دست‌کم شش ماه فرصت باقی بگذارد. این قاعده فقط تا سقف اعتبار اولیهٔ مجوز اجرا می‌شود و تاریخ انقضای اصلی را عقب نمی‌اندازد.

برای مثال، فرض کنید هنگام پایان کار فقط دو ماه تا انقضای اصلی کارت باقی مانده است. این ماده به‌تنهایی اعتبار کارت را چهار ماه دیگر تمدید نمی‌کند. اگر کارت مدت بیشتری اعتبار داشته باشد و اداره بخواهد آن را کوتاه کند، باید حداقل فرصت مقرر در قانون را رعایت کند. بهتر است تاریخ دقیق اعتبار و اقدام لازم را پیش از روزهای پایانی از اداره بپرسید.

اگر دلایل کافی وجود داشته باشد که فرد در شرایط کاری به‌شدت استثمارگرانه کار کرده است، قانون این حداقل را نه ماه تعیین می‌کند؛ باز هم نمی‌توان از تاریخ انقضای اولیهٔ مجوز فراتر رفت. تشخیص چنین شرایطی به بررسی مدارک نیاز دارد. نسخه جاری ماده و تاریخ اجرای تغییر، در سامانه رسمی بیمه بازنشستگی آلمان نیز درج شده است.

این قاعده دربارهٔ کوتاه کردن اعتبار در شرایط توضیح‌داده‌شده است. اگر اداره تصمیمی دربارهٔ لغو مجوز یا انجام ندادن تکلیف اطلاع‌رسانی گرفته باشد، باید همان تصمیم جداگانه بررسی شود. ماده ۵۲ قانون اقامت دلایل جداگانه‌ای برای لغو بلوکارت دارد؛ تصمیم کتبی و مهلت اعتراض آن باید جدا بررسی شود.

ثبت جویندگی کار و ثبت بیکاری دو کار جدا هستند

برای اداره کار، «arbeitsuchend» یعنی جویای کار و «arbeitslos» یعنی بیکار. بر اساس راهنمای رسمی اداره فدرال کار، باید تا سه ماه پیش از پایان رابطهٔ کاری، خود را به‌عنوان جویای کار ثبت کنید. اگر زمانی از پایان کار باخبر شدید که کمتر از سه ماه به آن باقی مانده است، برای این ثبت سه روز از زمان آگاهی فرصت دارید.

ثبت بیکاری مرحله جداگانه‌ای است و برای جلوگیری از زیان مالی باید حداکثر در نخستین روز بیکاری انجام شود. این کار با احراز هویت آنلاین یا به‌صورت حضوری انجام می‌شود. ثبت جویندگی کار جای آن را نمی‌گیرد. اگر نمی‌توانید از روش آنلاین استفاده کنید، مسیر حضوری و دستور اداره مسئول را پیگیری کنید.

این مهلت‌ها را با فرصت اقامت اشتباه نگیرید: سه روز مربوط به اداره کار است، دو هفته به اطلاع پایان زودهنگام اشتغال نزد اداره مهاجرت مربوط می‌شود و تاریخ اعتبار مجوز موضوع دیگری است. بهتر است هرکدام را جدا در تقویم ثبت کنید.

آیا با بلوکارت مقرری بیکاری می‌گیریم؟

بلوکارت به‌تنهایی حق دریافت مقرری ایجاد نمی‌کند. طبق شرایط اداره فدرال کار برای Arbeitslosengeld، قاعده معمول داشتن دست‌کم دوازده ماه سابقه بیمه بیکاری در سی ماه پیش از ثبت و وقوع بیکاری است. ثبت بیکاری و آمادگی برای شروع کار نیز از شرایط دریافت مقرری است. برای برخی افرادی که بیشتر با قراردادهای کوتاه‌مدت کار کرده‌اند، دورهٔ لازم سابقهٔ بیمه می‌تواند کوتاه‌تر باشد؛ این استثنا شروط جداگانه‌ای دربارهٔ مدت قراردادها و میزان درآمد دارد. ادارهٔ کار باید وضعیت متقاضی را بررسی کند.

مقرری بیکاری که بر پایهٔ پرداخت حق بیمه دریافت می‌شود، با همهٔ کمک‌های معیشتی حکم یکسانی ندارد. ماده ۲ بند ۳ قانون اقامت برای منابع عمومی مبتنی بر پرداخت حق بیمه استثنا قائل شده است. بااین‌حال، تأیید مقرری بیکاری جای احراز شرایط شغل و اقامت را نمی‌گیرد و مدت پرداخت آن، مدت مجاز اقامت شما را تعیین نمی‌کند.

درباره ادامه بیمه درمانی و مسئول پرداخت آن هم از بیمه‌گر و اداره کار پاسخ بگیرید؛ به‌خصوص اگر هنوز مقرری تأیید نشده است. بودجه اجاره و هزینه‌های ضروری را تا زمان روشن شدن درآمد بعدی جدا محاسبه کنید.

شغل جدید چه شرایطی باید داشته باشد؟

برای حفظ بلوکارت، شغل تازه باید شرایط این مجوز را داشته باشد؛ از جمله تناسب با صلاحیت حرفه‌ای، حداقل حقوق لازم و مدت اشتغال مقرر. ماده ۱۸g قانون اقامت برای پیشنهاد شغلی حداقل شش ماه را مقرر کرده است. هر شغلی صرفاً چون درآمد دارد، مبنای ادامه بلوکارت نیست.

طبق همین ماده، تغییر شغل دارنده بلوکارت اصولاً نیاز به مجوز جداگانه اداره مهاجرت ندارد؛ اما اداره در دوازده ماه نخست اشتغال با بلوکارت می‌تواند تغییر را برای سی روز متوقف و در صورت برقرار نبودن شرایط رد کند. ماده ۸۲ نیز اطلاع تغییر کارفرما و تغییرات مؤثر بر شرایط بلوکارت را در این دوره لازم می‌داند. قرارداد تازه و شرایط مجوز فعلی را با این قواعد تطبیق دهید.

اگر شغل تازه شرایط بلوکارت را ندارد، درباره امکان مجوز دیگری مشورت کنید. صرف شروع یک کار متفاوت، نوع اقامت را عوض نمی‌کند. همچنین اگر اقامت اعضای خانواده به مجوز شما وابسته است، وضعیت آنها را هم مطرح کنید؛ ممکن است یکی از اعضا حق مستقل اقامت داشته باشد و این موضوع باید بررسی شود.

اعتراض به اخراج و درخواست اقامت را به روزهای آخر موکول نکنید

پیش از امضای توافق خاتمه همکاری یا استعفا، اثر آن بر مقرری را بررسی کنید. اداره فدرال کار هشدار می‌دهد که علت پایان کار می‌تواند به توقف موقت پرداخت منجر شود. اگر می‌خواهید به اخراج اعتراض کنید، مهلت معمول طرح دعوا طبق ماده ۴ قانون حمایت در برابر اخراج سه هفته از دریافت اخطار کتبی است. برای نمونه، اگر اخراج به موافقت یک اداره نیاز داشته باشد، آغاز این مهلت به اعلام تصمیم آن اداره به کارمند بستگی دارد. برای تشخیص مهلت و اقدام مناسب، زود مشورت کنید.

اگر اعتبار اقامت رو به پایان است، اعلام پایان کار را با ثبت درخواست تمدید اشتباه نگیرید. ماده ۸۱ قانون اقامت برای ادامهٔ اعتبار مجوز قبلی تا زمان تصمیم‌گیری، شرایطی از جمله ثبت به‌موقع درخواست مربوط را تعیین می‌کند. از اداره بپرسید چه درخواستی برای شما ثبت شده است و رسید آن را نگه دارید. این پیگیری را در کنار جست‌وجوی شغل ادامه دهید.