آیا با مدرک دانشگاهی نامرتبط می‌توان ویزای کار آلمان گرفت؟

غیرمرتبط‌بودن رشته تحصیلی با شغل پیشنهادی، به‌تنهایی مانع گرفتن ویزای کار آلمان نیست. در مسیر اقامت کاری ماده 18b، دارنده مدرک دانشگاهی معتبر می‌تواند برای یک شغل تخصصی خارج از رشته تحصیلی خود اقدام کند. اما شغل پیشنهادی باید شرایط این نوع اقامت را داشته باشد. برای بلوکارت، تناسب شغل با صلاحیت فرد همچنان مطرح است و نباید مقررات این دو مسیر را یکی دانست.

پیش از کنار گذاشتن یک پیشنهاد شغلی به دلیل غیرمرتبط‌بودن رشته تحصیلی، نوع اقامت مناسب آن را بررسی کنید. البته داشتن قرارداد به‌تنهایی صدور ویزا را تضمین نمی‌کند.

در اقامت کاری 18b، ارتباط شغل و رشته تحصیلی چه اهمیتی دارد؟

ماده 18b قانون اقامت به نیروی متخصص دارای تحصیلات دانشگاهی اجازه می‌دهد در هر شغل تخصصی واجد شرایط کار کند. محدودیت قبلیِ ارتباط رشته و شغل از نوامبر ۲۰۲۳ برداشته شده است. برای دارندگان مدرک آموزش حرفه‌ای نیز ماده 18a همین انعطاف را پیش‌بینی می‌کند. توضیح تغییر قانون مهاجرت نیروی متخصص این تفاوت با مقررات قدیمی را روشن می‌کند.

بنابراین، اگر مدرک دانشگاهی قابل قبول دارید و کارفرمایی برای استخدام در یک شغل تخصصی به شما پیشنهاد داده است، متفاوت‌بودن رشته تحصیلی و حوزه کار به‌خودی‌خود مانع استفاده از مسیر 18b نیست. حتی لازم نیست آن شغل به تحصیلات دانشگاهی نیاز داشته باشد؛ شغلی تخصصی که معمولاً به آموزش حرفه‌ای نیاز دارد نیز می‌تواند برای این نوع اقامت قابل بررسی باشد. این نکته در راهنمای آژانس کار فدرال برای نیروی متخصص آمده است.

چه کاری «شغل تخصصی» محسوب می‌شود؟

در اینجا «شغل تخصصی» یا qualifizierte Beschäftigung به کاری گفته می‌شود که انجام آن به دانش و مهارت حاصل از تحصیل دانشگاهی یا آموزش حرفه‌ای واجد شرایط نیاز دارد. تعریف قانونی در ماده ۲ قانون اقامت بر دانش و مهارت لازم برای انجام کار تأکید دارد. کارهای ساده و کمکی که با آموزش کوتاه در محل کار انجام می‌شوند، برای این مسیر کافی نیستند.

فرض کنید فردی مدرک کارشناسی دارد، اما پیشنهادش فقط برای جابه‌جایی و بسته‌بندی کالا با آموزش اولیه است. مدرک کارشناسی او به‌تنهایی آن پیشنهاد را به شغل تخصصی تبدیل نمی‌کند. در مقابل، اگر یک سمت فنی به مهارت‌های حاصل از آموزش حرفه‌ای نیاز داشته باشد، باید شرح وظایف و شرایط استخدام را بررسی کرد. نام شرکت یا عنوان کلی «کار در انبار» برای تشخیص کافی نیست.

چرا پاسخ برای بلوکارت متفاوت است؟

بلوکارت بر اساس ماده 18g صادر می‌شود و یکی از شروط آن، اشتغال متناسب با صلاحیت فرد است. در مسیر معمول مبتنی بر مدرک دانشگاهی، شغل باید با مدرک تناسب داشته باشد. پیشنهاد کارِ دست‌کم شش‌ماهه و رسیدن حقوق به حد نصاب مربوط نیز از شروط جداگانه‌اند. بالابودن حقوق، شرط تناسب شغل و صلاحیت را حذف نمی‌کند. جزئیات در شرایط رسمی بلوکارت اتحادیه اروپا توضیح داده شده است.

فرض کنید فارغ‌التحصیل فیزیک برای تحلیل داده پیشنهاد کار دارد. برای ارزیابی تناسب، بهتر است شرح وظایف، دانش موردنیاز کار و محتوای تحصیلات او کنار هم بررسی شوند. نمی‌توان تنها از تفاوت نام «فیزیک» و «تحلیل داده» نتیجه گرفت که گرفتن بلوکارت ممکن است یا نه. اگر تناسب لازم برای بلوکارت احراز نشود، بررسی مسیر 18b همچنان ارزش دارد؛ البته سایر شرایط آن نیز باید برقرار باشد.

برای بعضی متخصصان و مدیران فناوری اطلاعات، ماده 18g مسیر جداگانه‌ای بر پایه سابقه حرفه‌ای پیش‌بینی کرده است. این استثنا شروط مشخصی درباره حوزه کار، مدت و سطح تجربه دارد؛ صرف گذراندن یک دوره کوتاه برنامه‌نویسی یا تحلیل داده به این معنا نیست که این شرایط را دارید.

مدرک و مجوز حرفه‌ای همچنان باید بررسی شوند

حذف شرط ارتباط رشته و شغل، به معنی حذف بررسی مدرک نیست. برای مسیر 18b، مدرک دانشگاهی خارجی باید در آلمان به رسمیت شناخته شده یا با مدرک آلمانی قابل مقایسه باشد. درباره نحوه اثبات این موضوع می‌توانید راهنمای ارزیابی مدرک با آنابین و ZAB را بخوانید.

در حرفه‌هایی مانند پزشکی و پرستاری، شرایط ورود به حرفه نیز پابرجاست. داشتن مدرک غیرمرتبط و پیشنهاد کار، شما را از رعایت الزامات آن حرفه معاف نمی‌کند. به‌رسمیت‌شناختن صلاحیت حرفه‌ای و مجوز لازم برای کار باید جداگانه بررسی شوند. راهنمای رسمی حرفه‌های نیازمند شناسایی مدرک کمک می‌کند مشخص شود شغل موردنظر چه الزامی دارد.

برای بررسی پیشنهاد کار چه اطلاعاتی آماده کنید؟

اگر پیشنهاد را از یک واسطه گرفته‌اید، پیش از پرداخت هزینه، راهنمای بررسی پیشنهاد کار و قرارداد کاریابی را هم بخوانید.

بهتر است پیش از تصمیم درباره نوع ویزا، اطلاعات شغل را از کارفرما بگیرید و این موارد را برای بررسی آماده کنید:

• عنوان دقیق شغل و شرح وظایفی که واقعاً قرار است انجام دهید

• تحصیلات یا آموزش حرفه‌ای موردنیاز برای آن موقعیت

• حقوق ناخالص، ساعت کار، تاریخ شروع و مدت قرارداد

• مدرک دانشگاهی و نتیجه بررسی اعتبار آن؛ و در مشاغل نیازمند مجوز، مدارک مربوط به مجوز حرفه‌ای

در فرم رسمی توضیحات رابطه استخدامی از کارفرما درباره شغل، وظایف، شرایط قرارداد و صلاحیت متقاضی اطلاعات خواسته می‌شود. شرح دقیق کار برای بررسی پرونده مفیدتر از یک عنوان مبهم است. این توصیه به معنای تغییر صوری عنوان یا وظایف برای مناسب جلوه‌دادن قرارداد نیست؛ اطلاعات باید با کار واقعی یکسان باشد.

در مسیر 18b معمولاً تأیید آژانس کار فدرال نیز لازم است. این نهاد حقوق و ساعت کار را با شرایط کارکنان داخل آلمان مقایسه می‌کند. شرط‌های دیگر، از جمله مقررات مربوط به نخستین اقامت کاری از ۴۵سالگی، هم ممکن است در پرونده مطرح شوند. فهرست شرایط ویزای کار نیروی متخصص را متناسب با وضعیت خود بررسی کنید.

اگر اکنون در آلمان هستید و می‌خواهید شغلتان را عوض کنید

اینکه بتوانید برای یک شغل غیرمرتبط اقامت 18b بگیرید، به این معنا نیست که اجازه دارید آن کار را بلافاصله شروع کنید. متن کارت اقامت و برگه تکمیلی آن را بررسی کنید؛ ممکن است اجازه کار به شغل یا کارفرمای مشخصی محدود شده باشد. اگر چنین محدودیتی دارید، پیش از شروع کار جدید با اداره اتباع خارجی روشن کنید که آیا اجازه شروع آن کار را دارید. ماده 4a قانون اقامت مبنای این محدودیت‌هاست و برای بلوکارت نیز مقررات ویژه تغییر شغل وجود دارد.

برای انتخاب مسیر، قرارداد و مدرک را با هم بررسی کنید: اگر شغل تخصصی است اما ارتباط روشنی با رشته دانشگاهی ندارد، درباره امکان درخواست اقامت بر اساس ماده 18b سؤال کنید و درخواست خود را صرفاً به بلوکارت محدود نکنید.

آخرین بررسی منابع: ۸ اکتبر ۲۰۲۶.