آیا می‌توان ویزای توریستی آلمان را به اقامت کاری تبدیل کرد؟

برای دارندهٔ گذرنامهٔ ایران، پیدا کردن کار در سفر توریستی معمولاً به این معنا نیست که می‌تواند در آلمان بماند و کار را شروع کند. مسیر معمول اشتغال این است که پیش از سفر، ویزای ملی متناسب با شغل را بگیرد. قانون در بعضی شرایط اجازه می‌دهد درخواست اقامت از داخل آلمان ارائه شود، اما نمی‌توان از پیش روی این استثناها حساب کرد.

پیشنهاد استخدام، اجازهٔ شروع کار و امکان ثبت درخواست اقامت از داخل آلمان، هرکدام شرایط جداگانه‌ای دارند. پیشنهاد کار ممکن است یکی از مدارک لازم برای اقامت کاری باشد؛ بااین‌حال، به‌تنهایی اجازهٔ اشتغال یا ثبت درخواست از داخل آلمان را ایجاد نمی‌کند. راهنمای رسمی دولت آلمان نیز توصیه می‌کند برای اقامت بلندمدت، پیش از ورود ویزای متناسب با هدف سفر درخواست شود.

تفاوت ویزای توریستی و ویزای ملی چیست؟

ویزای شینگن نوع C برای اقامت کوتاه‌مدت صادر می‌شود. در سفر توریستی باید هم اعتبار ویزا و تعداد روزهای مجاز درج‌شده روی آن را رعایت کنید و هم سقف اقامت در محدوده شینگن را: حداکثر ۹۰ روز در هر بازه ۱۸۰روزه. این سقف به معنی آن نیست که هر ویزا حتماً اجازه ۹۰ روز اقامت می‌دهد.

ویزای ملی نوع D برای ورود با هدف اقامت بلندمدت، از جمله اشتغال، صادر می‌شود. اجازه کار به نوع ویزا و شروط آن بستگی دارد. ویزای توریستی اجازه شروع کار نمی‌دهد؛ در مقابل، کسی که ویزای مناسب اشتغال گرفته است، می‌تواند مطابق مجوز خود کار را شروع کند و برای ادامه اقامت، مراحل دریافت اجازه اقامت را انجام دهد. مبنای این تفاوت در ماده ۶ قانون اقامت آلمان آمده است.

اگر هنگام سفر پیشنهاد کار بگیریم، چه می‌شود؟

پیشنهاد را از کارفرما به‌صورت مکتوب بگیرید و جزئیات شغل، حقوق، ساعت کار و تاریخ پیشنهادی شروع را بررسی کنید. سپس باید روشن شود که شرایط کدام اجازه اقامت کاری را دارید و درخواست آن را از کجا می‌توانید ثبت کنید. توافق کارفرما برای استخدام، جای تصمیم مرجع رسیدگی به ویزا یا اقامت را نمی‌گیرد.

می‌توان دربارهٔ استخدام توافق کرد، بدون آنکه کار پیش از صدور مجوز شروع شود. راهنمای رسمی استخدام نیروی خارجی توضیح می‌دهد که می‌توان پیش از دریافت ویزا، قرارداد را با شرط معتبر شدن پس از صدور ویزای لازم تنظیم کرد. بهتر است تاریخ شروع کار نیز با کارفرما به دریافت مجوز لازم وابسته شود.

قانون چه استثناهایی برای درخواست از داخل آلمان دارد؟

بر اساس مادهٔ ۵ قانون اقامت آلمان (AufenthG)، متقاضی اصولاً باید با ویزای لازم وارد شده و اطلاعات مؤثر بر صدور اجازهٔ اقامت را هنگام درخواست ویزا اعلام کرده باشد.

بند ۲ این ماده دو وضعیت متفاوت را پیش‌بینی می‌کند. اگر همهٔ شرایط قانونیِ برخورداری از حق دریافت اقامت فراهم باشد، ادارهٔ اتباع خارجی می‌تواند از الزام طی‌کردن فرایند ویزا صرف‌نظر کند. اما اگر به‌دلیل شرایط خاص متقاضی، نتوان به‌طور معقول از او انتظار داشت که از آلمان خارج شود و فرایند ویزا را طی کند، قانون اداره را ملزم به صرف‌نظر کردن از این شرط می‌کند. احراز هرکدام از این وضعیت‌ها نیاز به بررسی دارد و صرف ارائهٔ درخواست کافی نیست.

در مسیر کاری موردبحث این مقاله، بند ۳ مادهٔ ۳۹ آیین‌نامهٔ اقامت (AufenthV) نیز اهمیت دارد: دارندهٔ ویزای شینگن معتبر می‌تواند در صورتی از داخل آلمان درخواست بدهد که شرایط ایجاد حق دریافت اجازهٔ اقامت پس از ورود او فراهم شده باشد. پیشنهاد کار به‌تنهایی چنین حقی ایجاد نمی‌کند؛ شرایط قانونیِ همان نوع اقامت نیز باید برقرار باشد. این قاعده شامل درخواست کارت ICT نمی‌شود؛ مجوزی برای انتقال بعضی کارکنان درون یک شرکت بین‌المللی یا گروه شرکت‌ها به آلمان.

به همین دلیل، عبارت‌هایی مانند «با هر جاب‌آفری ویزا تبدیل می‌شود» یا «کافی است بگویید از قبل قصد ماندن نداشته‌اید» راهنمای قابل‌اعتمادی نیستند. هدف سفر و اطلاعات پرونده باید واقعی باشد. اگر تصور می‌کنید یکی از استثناها شامل شما می‌شود، پیش از تصمیم درباره ماندن یا شروع کار، مدارک را به اداره اتباع خارجی محل اقامت یا وکیل متخصص حقوق اقامت نشان دهید.

چرا نتیجهٔ درخواست دیگران ممکن است متفاوت باشد؟

تابعیت و نوع اقامت قبلی در امکان درخواست از داخل آلمان مؤثر است. برای نمونه، طبق مادهٔ ۴۱ آیین‌نامهٔ اقامت، شهروندان آمریکا، کانادا، ژاپن و چند کشور مشخص دیگر می‌توانند برای اقامت بلندمدت بدون ویزا وارد آلمان شوند و همان‌جا مجوز مناسب را درخواست کنند. ایران در این فهرست نیست. این امکان برای تابعیت‌های مشمول نیز به‌خودی‌خود اجازهٔ شروع کار پیش از دریافت مجوز را ایجاد نمی‌کند.

داشتن اجازه اقامت معتبر از یک کشور دیگر شینگن هم با داشتن ویزای توریستی تفاوت دارد. طبق بند ۶ ماده ۳۹، درخواست از داخل آلمان زمانی ممکن است که فرد با همان اجازه اقامت، حق حضور در آلمان را داشته باشد و شرایط قانونی حق دریافت اقامت آلمان را نیز احراز کند. پس تجربه کسی که با کارت اقامت کشور دیگری آمده، پاسخ قطعی پرونده دارنده ویزای توریستی نیست.

آیا ورود از کشور دیگری در شینگن، امکان کار در آلمان را تغییر می‌دهد؟

اگر ویزای شما برای همه کشورهای شینگن معتبر باشد، اصولاً می‌توانید در چارچوب مدت و شرایط مجاز به آلمان هم سفر کنید. اما ورود از کشور دیگر، اجازه اشتغال در آلمان ایجاد نمی‌کند. همچنین درخواست ویزای شینگن باید نزد کشوری مطرح شود که مقصد اصلی سفر است؛ کشور اولین ورود همیشه تعیین‌کننده نیست. این تفاوت در پرسش‌های متداول وزارت خارجه آلمان توضیح داده شده است.

آیا ثبت درخواست اقامت، مهلت ویزای توریستی را تمدید می‌کند؟

ارسال ایمیل، گرفتن وقت یا ثبت درخواست اقامت، به‌خودی‌خود ویزای توریستی را تمدید نمی‌کند. بند ۴ مادهٔ ۸۱ قانون اقامت مقرر می‌کند که در برخی درخواست‌ها، اعتبار مجوز قبلی تا زمان تصمیم‌گیری ادامه یابد؛ اما ویزای کوتاه‌مدت شینگن از این قاعده مستثناست. اگر مهلت اقامت رو به پایان است، باید فوراً وضعیت را با مرجع مسئول روشن کنید. داشتن وقت مراجعه یا رسید درخواست، به‌تنهایی مبنای کافی برای ماندن نیست.

برای رفتن با هدف کار، از کجا شروع کنیم؟

اگر پیشنهاد کار دارید، ابتدا نوع ویزای مناسب و فهرست مدارک آن را بررسی کنید. اداره فدرال کار توصیه می‌کند مدارک را بر اساس راهنمای نمایندگی آلمان مسئول محل اقامت خود آماده کنید و پیش از سفر برای ویزا اقدام کنید. تأییدهای مربوط به استخدام و مدارک کارفرما بخشی از پرونده‌اند؛ این مدارک صدور ویزا یا زمان صدور آن را تضمین نمی‌کنند. راهنمای انتخاب و درخواست ویزای کاری

اگر هنوز کارفرما پیدا نکرده‌اید، می‌توانید از محل زندگی خود درخواست شغلی بفرستید. گزینه دیگر، در صورت داشتن شرایط، «کارت شانس» است؛ مجوزی مشخص برای جست‌وجوی کار که شرایط تحصیلی یا حرفه‌ای، تأمین هزینه زندگی و قواعد اشتغال خودش را دارد. گرفتن آن برای همه لازم یا ممکن نیست، اما برای هدف کاریابی طراحی شده است. جزئیات را در راهنمای رسمی کارت شانس بررسی کنید.

پیش از پرداخت هزینه سفر، پاسخ سه پرسش را روشن کنید: با کدام مجوز وارد می‌شوید، با کدام مجوز اجازه کار دارید و درخواست اقامت را باید کجا ارائه کنید؟ اگر پاسخ فقط وعده «تبدیل تضمینی بعد از ورود» است، هنوز اطلاعات لازم برای تصمیم‌گیری را ندارید.